Deze studenten bieden eerste hulp bij digitale glijpartijen

De Volkskrant

10/10/2017

Zelfredzaamheid is niet vanzelfsprekend, stelt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Bij Student-aan-Huis kunnen ze daarvan meepraten. Daar wordt de digitale worsteling van ouderen zichtbaar..

'Als ik dat videootje dan nu naar Tineke wil versturen, naar de WhatsApp, hoe doe ik dat?', vraagt Corrie Rikkers (69) aan Emile Witteman (24), computerhulpverlener van Student-aan-Huis, vandaag op zijn duizendste huisbezoek. 'Dan ga je gewoon hiernaartoe', zegt Emile. Gebliep in de smartphone van Corries echtgenote Tineke Kalk (69): 'Ja hoor, dat videootje is aan het binnenkomen.

Het is een zonovergoten ochtend vol computervragen. In het Amsterdamse appartement van Tineke Kalk en Corrie Rikkers heb je een schitterend uitzicht op de IJhaven en de Ertshaven, en heb je een printer die niet wil scannen en een nieuwe smartphone die zijn geheimen lastig prijsgeeft.

Tineke en Corrie ontdekten Student-aan-Huis drie jaar geleden. Sindsdien is de computerhulporganisatie regelmatig bij hen te gast. Corrie maakt vandaag op papier notities bij een minicollege van Emile Witteman: 'op Galaxy A5 klikken', 'bovenaan rechts alles selecteren', 'links bovenaan kopiëren'.

Tineke heeft om de paar maanden een lijst vragen voor Student-aan-Huis. 'Tineke is digitaal de meest innovatieve van ons twee', zegt Corrie, 'ze leert constant bij'.

Een bescheiden greep uit Tinekes vragenlijst van vandaag. Onder het kopje 'tablet': 'hoe zit het met de Dropbox, hoe kan ik het wachtwoord veranderen, kan dat in OneDrive?' Onder het kopje 'smartphone': 'hoe krijg ik Lightroom in mobiel?' Onder het kopje 'Facebook': 'alles even nalopen.'

Groei

700 telefoontjes krijgt Student-aan-Huis op een rustige maandag. Het bedrijf is explosief gegroeid. Op de telefooncentrale in Bilthoven zitten 25 jongeren

 Ict-student Emile is vandaag voor het eerst bij dit echtpaar. De afgelopen twee jaar kregen ze computerhulp van ict-student Olaf, die kalm en geduldig vele digitale knopen voor hen wist te ontrafelen en een soort huisvriend werd. Voor Olaf hadden ze een meisje dat heel kundig was, maar niet zoveel geduld had.

 Noem het een understatement dat Student-aan-Huis aan een behoefte voldoet in een land waar de digitale revolutie een generatiekloof heeft geslagen. Om en nabij de 100 duizend mensen deden vorig jaar een beroep op de informaticastudenten die je via deze computerhulporganisatie kunt laten 'voorfietsen', en elk jaar worden dat er meer.

Dat succes lijkt een heimelijke bevestiging van de conclusies van een rapport dat de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) vorige week publiceerde onder de titel Weten is nog geen doen. Dat gaat niet expliciet over het digitale tijdperk, maar stelt wel dat de overheid een onvoldoende realistisch beeld heeft van wat mensen zelf kunnen: zelfredzaamheid wordt te snel als vanzelfsprekend gezien.

 'Ook mensen met een hoge opleiding en een goede maatschappelijke positie raken in situaties verzeild waarin hun zelfredzaamheid ontoereikend is', aldus de WRR.

"Vaak kan hij mensen blij maken door aan de zijkant van een laptop het knopje van de wifi aan te zetten of hun router te verplaatsen"

Laten we maar eerlijk zijn: de meeste van klanten van Student-aan-Huis bezitten meer dan vijftig levensjaren. Emile Witteman leerde eerst alle wijken van Utrecht en daarna Amsterdam-Oost kennen via senioren die geen harmonieuze relaties onderhouden met digitale apparaten. Hij zegt het diplomatiek: 'Soms kom je weleens bij een jonger iemand. Dan weet je meteen: dit kan weleens een lastig klusje worden.'

Nou ja, soms is het ook bij zestigers even puzzelen. Maar vaak kan hij mensen blij maken door aan de zijkant van een laptop het knopje van de wifi aan te zetten, hun router te verplaatsen of een paar programma's uit te schakelen die computers tergend sloom maken.

Trage computers: de nummer één onder de redenen waarom Student-aan-Huis wordt ontboden. Om de tweede plek strijden haperende printers en haperende wifi. 'Printers zijn vaak ondingen, je wordt soms kwaad op de fabrikanten', zegt Emile, die vandaag de digitale trukendoos even moet opentrekken om de printer van Tineke Kalk en Corrie Rikkers aan het scannen te krijgen.

De aartsvader van Student-aan-Huis is Jan Morriën, bij mensen met een leeftijd die met een vijf begint vaak nog bekend van Radio Veronica. Het is bijna tien jaar geleden dat Morriën vastliep in een gloednieuw digitaal apparaat, nota bene enkele dagen nadat zijn zoon hem daarin wegwijs had gemaakt.

Zo gaat het vaker. De meeste senioren en digibeten kennen wel iemand die handig is met digitale dingen. Echter, zo iemand is tegenwoordig vaker nodig dan je 'met goed fatsoen' of 'sociaal gezien' kunt maken. Hoe verder de digitale revolutie oprukt, hoe talrijker de digitale glijpartijen.

Zo snel als de digitale revolutie gaat, zo traag leren mensen die het grootste deel van hun leven doorbrachten in analoge tijden

Jan Morriën riep medio 2008: voor dit soort dingen moet ik een ict-student hebben. Je kleinzoon en je buurjongen durf je niet wéér met je vastgelopen laptop lastig te vallen. Ga je naar een computerzaak, dan ben je meteen een aardig bedrag kwijt.

In 2009 begon Student-aan-Huis met een proef met een groep informaticastudenten in Zwolle. Tegenwoordig werkt de organisatie van Terneuzen tot Delfzijl. Voor negen euro fietsen de studenten voor, per kwartier dat ze bezig zijn kosten ze 7,50 euro.

In 2009 ging de telefoon honderd keer per week, tegenwoordig gebeurt dat op een rustige maandag 700 keer. Op de telefooncentrale op het hoofdkantoor in Bilthoven zitten inmiddels 25 jongeren. 'Die regelen niet alleen afspraken, die leveren vaak psychische bijstand' , zegt Jaap van Meerveld, de 38-jarige directeur van Student-aan-Huis. 'Mensen kunnen echt ten einde raad zijn.'

Onlangs kwam Microsoft met een update die als gevolg had dat flink wat oudere Nederlanders hun Outlook ineens in het Zweeds zagen verschijnen. Van Meerveld: 'De telefoon stond hier urenlang roodgloeiend.' Dat digitale apparaten steeds gebruiksvriendelijker worden, doet de hulpvraag paradoxaal alleen maar toenemen. Zo snel als de digitale revolutie gaat, zo traag leren mensen die het grootste deel van hun leven doorbrachten in analoge tijden. Een handige nieuwe app is een straf voor mensen die de onhandige oude app net onder de knie hadden.

Het mooiste, zegt Jaap van Meerveld, is de band die mensen met 'hun student' krijgen. Zulke klanten hebben het weleens moeilijk als 'hun student' eenmaal is afgestudeerd. Het blijft een bijbaantje, zegt Van Meerveld. 'We hadden een keer een Surinaamse vrouw die per se háár student wilde. De telefooncentrale zei: iemand anders kan dat probleem ook voor u oplossen. Maar ze had geen computerprobleem, ze had een pan roti voor hem gemaakt.'