Computer opschonen: heb je daar een speciaal programma voor nodig?

Misschien heb je er weleens van gehoord: programma's die zeggen je computer op te schonen en sneller te maken. Een populair voorbeeld van dit soort programma's is CCleaner. Dit soort programma's verwijderen vaak tijdelijke bestanden en andere programma's en kunnen bepalen welke programma's opstarten wanneer de computer wordt aangezet.

Maar heb je zo'n programma eigenlijk wel nodig voor het opschonen van je computer? In dit artikel bekijken we wat deze programma's precies doen en waarom ze vaak overbodig of zelfs nadelig kunnen zijn.

Wat doet een computer opschoonprogramma?

Zoals je hierboven kon lezen, is een programma als dit vaak bedoeld om kleine bestanden en onnodige programma's van de computer te verwijderen. Dit zijn vaak concreet:

• Logboeken
• Tijdelijke bestanden
• Browsergeschiedenis
• Cookies
• Dubbele bestanden
• Onnodige en/of hardnekkige programma's

Een andere functie is het opschonen en herstellen van het Windows-register. In dit register bewaart Windows allerlei instellingen van het besturingssysteem en geïnstalleerde programma's. Wanneer hier fouten ontstaan, kan dit het werken van de computer negatief beïnvloeden. Ook kun je met dit soort opschoon-software opstartprogramma's aan- en uitzetten.

Klinkt erg fijn, toch? Waarom is het dan toch een goed idee om voorzichtig te zijn bij het gebruik van computer opschoonprogramma's?

De keerzijdes van computer opschoonprogramma's

Hoewel het lijkt alsof er veel voordelen aan zitten, zitten er wel een paar addertjes onder het gras. Zo worden er in het geval van CCleaner verschillende gegevens verzameld, waaronder je IP-adres en apparaatgegevens.

Het schoonmaken van het Windows-register kan ook problemen opleveren. Als dit niet goed gebeurt, kan het juist voor nieuwe problemen zorgen. Daarnaast levert het opschonen van het register bij veel moderne computers nauwelijks een merkbare snelheidswinst op.

Er komen ook regelmatig advertenties en aanbiedingen voor betaalde functies voor in dit soort programma's. Bovendien worden vrijwel alle bovengenoemde functies ook direct door Windows ondersteund. Je installeert dus extra software voor taken die je computer vaak zelf al kan uitvoeren.

Wat kan ik dan het beste doen?

Wil je jouw computer opschonen, dan kun je beter eerst gebruikmaken van de mogelijkheden die Windows zelf biedt. Daarmee kun je veel van dezelfde taken uitvoeren, zonder dat je daarvoor een extra programma hoeft te installeren.

1. Verwijder tijdelijke bestanden

Windows kan zelf tijdelijke bestanden opsporen en verwijderen. Ga in Windows 11 naar Instellingen > Systeem > Opslag > Tijdelijke bestanden. Je ziet vervolgens hoeveel ruimte verschillende soorten tijdelijke bestanden innemen.

Controleer goed wat je verwijdert. In dit overzicht kunnen bijvoorbeeld ook bestanden uit je map Downloads staan die je misschien nog wilt bewaren.

2. Verwijder programma's die je niet meer gebruikt

Programma's die je jaren geleden hebt geïnstalleerd, kunnen ongemerkt nog steeds ruimte innemen. Ga naar Instellingen > Apps > Geïnstalleerde apps om te bekijken welke programma's op je computer staan.

Zie je software die je zeker niet meer gebruikt? Dan kun je deze vanaf hier verwijderen. Verwijder alleen programma's waarvan je weet wat ze doen. Sommige onderdelen zijn namelijk nodig voor Windows of andere programma's.

3. Controleer welke programma's automatisch opstarten

Start je computer steeds langzamer op? Dan kan het helpen om naar je opstartprogramma's te kijken. Sommige programma's starten automatisch mee met Windows, terwijl dat helemaal niet nodig is.

Open Taakbeheer en ga naar Opstart-apps. Hier kun je zien welke programma's automatisch worden gestart en wat de invloed daarvan is op het opstarten van je computer.

Schakel alleen programma's uit die je herkent en niet direct na het opstarten nodig hebt.

4. Controleer waar je opslagruimte naartoe gaat

Een volle harde schijf kan vervelend zijn, zeker wanneer je niet weet welke bestanden al die ruimte innemen. Via Instellingen > Systeem > Opslag geeft Windows een overzicht van bijvoorbeeld apps, tijdelijke bestanden en documenten.

Zo kun je gerichter je computer opschonen in plaats van zomaar bestanden te verwijderen.

Verwacht geen wonderen van opschonen

Een belangrijke kanttekening: een computer die langzaam is, is niet automatisch een computer die 'vol' staat.

De oorzaak kan bijvoorbeeld ook liggen bij te weinig werkgeheugen, verouderde hardware, veel actieve programma's of een probleem met Windows. Het verwijderen van tijdelijke bestanden kan opslagruimte vrijmaken, maar maakt een verouderde computer niet ineens razendsnel.

Merk je dat je computer ondanks het opruimen langzaam blijft? Dan is het verstandiger om eerst te achterhalen waar de vertraging vandaan komt.

Heb je een opschoonprogramma nodig?

Voor de meeste gebruikers is een apart computer opschoonprogramma niet nodig. Windows beschikt zelf over verschillende functies waarmee je tijdelijke bestanden kunt verwijderen, programma's kunt beheren, opslagruimte kunt controleren en opstartprogramma's kunt uitschakelen.

Dat betekent niet dat ieder opschoonprogramma per definitie slecht is. Wel is het verstandig om kritisch te kijken naar wat een programma precies doet, welke gegevens het verzamelt en of je de aangeboden functies daadwerkelijk nodig hebt.

Tip van Studentaanhuis

Wil je jouw computer opruimen? Begin dan niet direct met het installeren van extra software. Controleer eerst:

• hoeveel vrije opslagruimte je nog hebt;
• welke programma's veel ruimte innemen;
• welke apps automatisch opstarten;
• welke tijdelijke bestanden Windows zelf kan verwijderen.

Twijfel je over wat je veilig kunt verwijderen of blijft je computer langzaam? Een IT-student van Studentaanhuis kan samen met jou bekijken waar het probleem vandaan komt en helpen met het veilig opschonen en optimaliseren van je computer.

Veelgestelde vragen

Heb ik een programma zoals CCleaner nodig om mijn computer op te schonen?

Meestal niet. Windows heeft zelf verschillende functies voor het verwijderen van tijdelijke bestanden, het beheren van programma's en het controleren van je opslagruimte. Voor veel gebruikers zijn deze ingebouwde mogelijkheden voldoende.

Wordt mijn computer sneller als ik tijdelijke bestanden verwijder?

Niet altijd. Je maakt hiermee vooral opslagruimte vrij. Wanneer een computer langzaam is door verouderde hardware, te weinig werkgeheugen of te veel actieve programma's, zal alleen het verwijderen van tijdelijke bestanden weinig verschil maken.

Is het veilig om het Windows-register op te schonen?

Het handmatig of automatisch aanpassen van het Windows-register brengt risico's met zich mee. Verkeerde wijzigingen kunnen ervoor zorgen dat programma's of onderdelen van Windows niet meer goed werken. Zonder concrete aanleiding is het daarom meestal niet nodig om het register op te schonen.